Kinderen willen wel bewegen. Waarom zijn de motorische verschillen tussen wijken dan zo groot?

Van 2 tot en met 5 november is het de Kennisweek Sport& Bewegen, voorheen bekend als de Week van de Motoriek. Een week waarin beleidsadviseurs, buurtsportcoaches en vakleerkrachten zich verdiepen in hoe bewegen structureel kan worden verankerd, in plaats van afhankelijk te zijn van losse projecten.

Het is daarom een goed moment om te kijken naar wat jarenlange motoriek metingen op basisscholen inmiddels laten zien. Na bijna achtjaar meten met de MQ Scan, en sinds 2023 aangevuld met de Leefstijl Quiz, ontstaat een steeds scherper beeld van waar de grootste verschillen zitten én wat gemeenten en scholen daarmee kunnen.

De kracht van deze metingen zit niet alleen in de omvang van de dataset, maar vooral in de manier waarop de data wordt verzameld.De MQ Scan en de Leefstijl Quiz worden jaarlijks tijdens de gymles afgenomen ende resultaten zijn beschikbaar op kind-, klas-, school-, wijk- en gemeentelijk niveau. Dat maakt het mogelijk om verschillen lokaal zichtbaar te maken, ontwikkelingen over meerdere jaren te volgen en beleid te onderbouwen met data uit de eigen gemeente of school.

De MQ-score blijkt sterk samen te hangen met de sociaaleconomische status (SES) van de wijk waarin een kind opgroeit. Bij 74.040 kinderen van 4 tot en met 13 jaar uit 673 wijken en 175 gemeenten, goed voor ruim 236.000 motoriek metingen, ligt de gemiddelde MQ-score in de 20% wijken met de laagste SES op 99,8. In de 20% wijken met de hoogste SES bedraagt die 105,4. Een verschil van bijna zes punten, gemeten met dezelfde test, bij kinderen van dezelfde leeftijd.

Opvallend is wat dit verschil níét verklaart: motivatie. Uit de Leefstijl Quiz, die sinds 2023 naast de MQ Scan wordt afgenomen, blijkt dat vrijwel alle kinderen sporten en bewegen leuk vinden. In zowel de 20% wijken met de laagste SES als de 20% wijken met de hoogste SES geeft ongeveer 94,5% van de kinderen aan sporten en bewegen leuk te vinden.

De grootste verschillen in motorische ontwikkeling ontstaan dus niet doordat kinderen minder willen bewegen, maar doordat zij minder kansen hebben om hun motorische vaardigheden te ontwikkelen.

Dat is een belangrijke boodschap voor gemeenten en scholen. Als vrijwel alle kinderen bewegen al leuk vinden, zullen bewustwordingscampagnes de verschillen niet vanzelf verkleinen. Juist investeren in de omgeving waarin kinderen opgroeien, in kwalitatief goed bewegingsonderwijs, een sterke lokale sportinfrastructuur én meerdere korte beweegmomenten gedurende de schooldag biedt de grootste kans om motorische achterstanden terug te dringen.

De Leefstijl Quiz en de MQ Scan vullen elkaar daar bij aan. De Leefstijl Quiz laat zien of kinderen sporten en bewegen leuk vinden én of zij op een sport zitten. De MQ Scan laat zien wat kinderen daadwerkelijk motorisch kunnen. Samen geven ze gemeenten en scholen inzicht in waar verschillen ontstaan, welke groepen extra aandacht nodig hebben en of beleid en interventies op termijn effect hebben.

Minstens zo belangrijk is dat die ontwikkeling over meerdere jaren gevolgd kan worden. Eén meting geeft een momentopname. Door kinderen meerdere jaren achter elkaar twee keer per jaar te meten, ontstaat inzicht in de ontwikkeling van een kind, een klas, een school of zelfs een hele wijk. Worden verschillen kleiner? Blijven ze gelijk? Of nemen ze juist toe? Alleen met structurele metingen wordt zichtbaar of beleid en interventies daadwerkelijk effect hebben.

Niet omdat meten een doel op zich is, maar omdat het laat zien of beleid en interventies daadwerkelijk bijdragen aan een betere motorische ontwikkeling. En dat is uiteindelijk waar structureel sport- en beweegbeleid om draait.

‍Benieuwd wat dit betekent voor jouw gemeente of school?

Wil je inzicht in de motorische ontwikkeling van kinderen in jouw gemeente, wijk of school? Of wil je weten hoe structurele motoriek metingen kunnen helpen om beleid te onderbouwen, ontwikkelingen te volgen en de impact van interventies zichtbaar te maken? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee over een aanpak die past bij jouw situatie.

Bron: MQ Scan (afgenomen sinds circa 2018) en Leefstijl Quiz (sinds 2023). Dataset groep 1 t/m 8 (4-13 jaar), data t/m 2026. 74.040 kinderen, 673 wijken, 175 gemeenten en ruim 236.000 motoriek metingen. Sociaaleconomische status (SES) op wijkniveau; scores en percentages gewogen naar het aantal deelnemende kinderen per wijk.