Praktijk
November 18, 2026

Eén op de vijf kinderen blijft motorisch achter. Wat doe jij als LO-docent?

Je ziet het waarschijnlijk sneller dan wie dan ook. De leerling die bewegen liever vermijdt. Die moeite heeft met simpele coördinatie-oefeningen. Die steeds minder vertrouwen krijgt in de gymles. Of het kind dat langzaam afhaakt, omdat bewegen vooral voelt als falen. En dat is belangrijk om serieus te nemen. Nieuw onderzoek naar de motorische ontwikkeling laat zien dat het lang niet bij alle kinderen vanzelf positief verloopt.

Eén op de vijf kinderen blijft motorisch achter. Wat doe jij als LO-docent?

Recent longitudinaal onderzoek van Pim Koolwijk (De Haagse Hogeschool) laat zien dat de motorische ontwikkeling van jonge kinderen verschillend verloopt. In het onderzoek (Changes in Motor Competence of 4–8-Year-Old Children) analyseerden Pim Koolwijk en collega’s de motorische ontwikkeling van 1.128 kinderen van 36 Nederlandse basisscholen. De kinderen waren bij de start vier tot zes jaar ouden werden tussen 2020 en 2022 op drie momenten getest tijdens de gymles. De motorische vaardigheden werden gemeten met de MQ Scan, in het onderzoek aangeduid als de Athletic Skills Track: een beweegparcours waarbij de uitvoeringstijd werd omgerekend naar een motorische score, afgestemd op leeftijd en geslacht. Door de veranderingen tussen de categorieën laag, gemiddeld en hoog te vergelijken, brachten de onderzoekers elf ontwikkelpatronen in kaart, waarvan zij er vijf als zorgelijk beoordeelden.

Bij bijna 1 op de 5 kinderen (18%) blijft de motorische ontwikkeling achter of is er zelfs sprake van achteruitgang.

Dat betekent dus dat sommige kinderen niet alleen achterlopen, maar langzaam verder wegzakken in hun motorische ontwikkeling. En juist dit negatieve patroon is lastig te doorbreken.

Want hoe vaker een kind negatieve beweeg ervaringen opdoet, hoe groter de kans dat het bewegen gaat vermijden. Minder succeservaringen leiden tot minder plezier,minder deelname en uiteindelijk nog minder motorische ontwikkeling. Een vicieuze cirkel.

De vijf zorgelijke ontwikkelpatronen

Binnen het onderzoek zijn vijf patronen aan te merken als zorgelijk. Hieronder zie je voor elk patroon hoe de scoreontwikkeling er in de praktijk uitziet. Herken je deze patronen bij kinderen bij wie je de MQ Scan hebt afgenomen? Dan kan dit aanleiding zijn om hun ontwikkeling nader te bekijken en (samen met ouders, IB'ers of groepsleerkrachten) te bepalen welke extra ondersteuning en beweegmogelijkheden passend zijn.

‍Alleen de gymles is soms niet genoeg

Als LO-docent speel je een belangrijke rol in de motorische ontwikkeling van kinderen. Maar tegelijkertijd is het goed om eerlijk te zijn: twee gymlessen per week zijn niet altijd voldoende om negatieve ontwikkelpatronen volledig om te buigen,zeker niet bij kinderen die buiten school onvoldoende bewegen.

Uit onderzoek naar de thuis- en leefomgeving(2) blijkt namelijk dat sportdeelname sterk samenhangt met de ontwikkeling van motorische vaardigheden. Kinderen dieregelmatig sporten, ontwikkelen vaak betere coördinatie, kracht enbeweegvaardigheden dan kinderen die weinig actief zijn. Er valt ook op andere vlakken winst te behalen, zoals: buitenspelen, sporten bij een vereniging,actief naar school gaan, positieve stimulans vanuit thuis, en voldoende beweegkansen in de wijk zoals speelplekken waar kinderen kunnen klimmen, rennen en springen,en sportvoorzieningen in de buurt.

Niet iederkind groeit echter op in een omgeving die bewegen vanzelf stimuleert. Als LO-docent kun je juist voor deze groep kinderen een enorm belangrijk en extra stimulanszijn.

Signaleren is misschien wel je belangrijkstetaak

Je hoeft als LO-docent niet alles zelf op te lossen. Maar je bent vaak wél degene die als eerste ziet dat een kind vastloopt in zijn motorische ontwikkeling. Daarom is vroeg signaleren zo belangrijk. Niet alleen kijken naar een momentopname of een lage score, maar juist naar het patroon erachter: boekt een leerling vooruitgang? Blijft ontwikkeling uit? Neemt het zelfvertrouwen af? Vermijdt een leerling bepaalde situaties?

Dat zijn signalen die door LO-docenten serieus genomen moeten worden.

En deze signalen zijn niet altijd direct inzichtelijk. Het gaat namelijk niet om een momentopname, maar om een doorlopend beeld van hoe een kind zich ontwikkelt. Zo zie je niet alleen waar een kind nu staat, maar ook welke kant het opgaat. En dat is precies wat telt: niet de score van vandaag, maar de richting vanmorgen.

Doorbreek het patroon

De grootste valkuil is denken dat extra oefenen binnen de gymles automatisch voldoende is. Bij sommige kinderen vraagt motorische achterstand om meer: extra beweegmomenten buiten de les, samenwerking met ouders, aansluiting bij sportaanbod en misschien wel het belangrijkste: succeservaringen. Kleine, haalbare stappen waardoor bewegen weer iets wordt om naar uit te kijken inplaats van te vermijden. Motorische ontwikkeling gaat uiteindelijk niet alleen over beter leren bewegen. Het gaat over:
‍
Meedoen.
Zelfvertrouwen opbouwen.
Durven proberen.
Voorkomen dat kinderen al op jonge leeftijd afhaken.

Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat ze nooit de kans kregen om te ontdekken dat ze het wél kunnen.

Hoe langer een negatief patroon aanhoudt, hoe moeilijker het is om het te doorbreken. Vroege signalering is daarom geen luxe, maar een noodzaak. Als LO-docent kun je zo tijdig bijdragen aan een actieve leefstijl.

 

Meer lezen?

1.      Koolwijk e.a. (2024), Changes in MotorCompetence of 4–8-Year-Old Children: A Longitudinal Study, InternationalJournal of Environmental Research and Public Health. Lees het artikel

2.      Van Kann e.a. (2022), Applying anecosystem approach to explore modifiable factors related to the risk for lowmotor competence in young children, Journal of Science and Medicine inSport. Lees het artikel